Erzurum’un doğal konum‘u ile çevresi köprü başı durumuna gelmiştir. Bu neden ilede Eski yerleşim ve kültür merkezi haline gelmiştir. Eski çağlara dayanan Karaz, Pulur, Tufaç Sivişli, Yapılan bir takım yüzel araştırmalar sonucu Paleolotik (Eskitaş) Dönem’den bir takım gereçler ortaya çıkmıştır.
1965′de H.z oşayın başkanlık dönemlerin’de Kanber ve Gülpınar köyler‘inin arasında bulunan ikiz tepeler’de kazı işlemleri yapılmıştır sonuç olarak 5 tümülüs’ten 3 tanesi’ni açtılar. Birbirine koridorla bağlı kesme taştan, tonoz örtülü iki mezar; bunların içinde de çift ve tek kulplu, bezekli vazolar, demirden mızrak uçları, gümüşten İskender sikkesi bulunmuştur.
Erzurum Kalesi
Roma imparatoru olan Theodosius egemen bir tepye kaleyi inşaa ettirmiştir. Kale‘nin tekrar’dan revizyon ve onarımı Abbasi, Saltuklu, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlılar döneminde gerçekleşmiştir.
Kale‘nin 3 sur ile çevrili olduğu 110 burç ve kulesi bulunduğu bildirilmektedir. Kale’nin dıştaki ve orta’daki surları yıkılmıştır. Dış kale ise tamamı ile yıkılmıştır. Kalenin 4 adet kapısı bulunuyor bunlar ise Tebriz Kapısı, Gürcü Kapısı (Kars Kapısı), Erzincan Kapısı ve Yeni Kapı’dır.
Ulu Camii
Konumu Cumhuriyet Caddesi’ndedir Ebul Fetih muhammed tarafından 1179 yılında inşaa ettirilmiştir. Bir takım revizyon ve onarım sürecinden sonra Özgünlüğünü kaybetmiştir. Onarım tarihleri ise 1639, 1826, 1858, 1860′dır.
